بازگشت به لیست

خدمات درمانی

سایت تست و ارزیابی‌های روانشناختی و هوش


شیوع اختلالات رشدی و تکاملی در جوامع مختلف به طور میانگین ۱۰% است که آمار بالایی تلقی می شود و اهمیت تشخیص زودرس و به هنگام این اختلالات با استفاده از آزمون های  مناسب غربالگری سبب کاهش هزینه های آتی و عواقب روانی اجتماعی مرتبط با آن است. بسیاری از اختلالات و سندرم ها و بیماری های دوران کودکی با یک ارزیابی غربالگری ساده ولی معتبر و مطمئن و با استفاده از ابزارهای مناسب میتواند تشخیص داده شده و موقعیت بسیار مناسبی برای آغاز مداخلات به مو قع ،کم هزینه و موثرفراهم گردد. نتایج حاصل از مطالعات نشان داده است که معاینه پزشکی فقط میتواند ۳۰% اختلالات تکاملی و ۵% اختلالات ذهنی کودکان را برآورد نماید. (ندلمن ،۲۰۰۴)با تاخیر دراین مهم  بهترین سنین کودکان ( سن طلایی   را برای کسب نتایج تاثیر گزار و مطلوب از دست می رود..در روان شناسی به مجموعه شیوه هایی که به روان شناس کمک می کند تا پدیده های روانی انسان را از حالت کیفی به حالت کمی (عددی) در آورد ؛اصطلاحاً روان سنجی  می گویند.  روان‌سنج  با اجرای آزمون‌‌های روانی – تشخیصی، سنجش هوش، ویژگی‌‌های شخصیتی، آسیب‌های مغزی، کم توانایی های ذهنی،و…   یکی از اعضا اصلی تیم تشخیص و درمان کلینیک‌‌های روان شناختی است . سایت تست و ارزیابی های روانشناختی و هوش مرکز کاردرمانی رشد  با بهره مندی از معتبر ترین تست های هنجار (بالغ بر ۳۰۰ آزمون مختلف) ، تحت نظر اقای دکتر حسین ربوبی (کارشناس ارشد سنجش و ازریابی – روان سنجی ) به بررسی و ارزیابی کمی و کیفی کارکردهای شناختی و روانشناختی می پردازد.ابزارهای غربالگری تکاملی بسیار زیادی وجود دارند که دارای جداول مطابق با سن هنجار می باشند و میتوانند دال و مبین انتظار واقعی و صحیح از کسب شاخص های تکاملی در سنین خاص تقویمی کودک باشند. آزمون هوشی استنفورد –بینه نسخه پنجم) که در حال حاضر آخرین ویرایش این آزمون بوده و هنجار ایرانی گردیده است و آزمون غربالگری تکامل دنور۲   که در زمینه بررسی مراحل تکاملی بسیار مفید و ارزشمند است می تواند بسیار مثمر ثمر واقع گردد.

معرفی برخی  مهمترین  ابزارها

۱- مقیا س های هوش استانفورد – بینه- نسخه پنجم

نسخه پنجم آزمون هوش استنفورد – بینه که در حال حاضر آخرین ویرایش این آزمون بوده و مجموعه وسیعی از توانمندی های شناختی را از دامنه سنی ۲تا ۹۶ سال اندازه گیری می نماید.این آزمون به گونه ای دقیق برای سنجش کودکان پیش دبستانی ، عقب ماندگی ذهنی و توانمندی های شناختی سطح بالا، کارایی دارد .این آزمون توان محاسبه هشت هوشبهر را داشته و عملکرد آزمودنی را در دو حیطه کلامی و غیر کلامی  و در پنج عامل کلی تحت عنوان :استدلال سیال   که به کشف روابط علت و معلولی تاکید داشته و معرف توانمندی آزمودنی در ارائه تحلیل ها می باشد ، دانش که معرف اطلاعات عمومی و خزانه یادگیری های افراد است ، استدلال کمی که با مفاهیم منطقی در حوزه ریاضیات سر و کار داشته و مفاهیم کمی را در بر می گیرد ، پردازش دیداری فضایی  که قدرت تجسم سازی ، جهت یابی ودرک ابعاد متنوع بوده ونهایتا حافظه فعال که به خاطر سپاری توام با تجسم سازی مطالب آموخته شده است به تصویر می کشد (روید  ،۲۰۰۵ ). در این آزمون   سوالات بسیار سخت و بسیار آسان قرار دارد تا بتوان با توجه به مفروضه سنجش استثنایی در زمینه شاخص پهنای سوال دست یافت .این آزمون در سال ۱۳۸۸ توسط افروز وکامکاری هنجار ایرانی و ویژگیهای روانسنجی آن مورد تایید قرار گرفت .به طوریکه اعتبار با تاکید بر تجانس درونی  در زمینه هوشبر کل از ۹۵/۰تا۹۸/۰ و برای هر یک از عوامل  از۹۰/۰تا۹۲/ ۰ و برای هریک از ده خرده آزمون ،از۸۴/۰تا۸۹/۰متغیربود .به علاوه ،مطالعات اعتبار بین آزمونگران  و آزمون-بازآزمون  معرف تجانس  و ثبات  این آزمون است، زیرا تمامی مقادیر بالاتر از ۷۵/۰می باشند.همچنین، اعتبار مجموعه آزمونهای مختصر (که برای غربالگری بکار می رود ) ۹۱/۰است ،که این موارد، نشان دهنده ثبات مطلوب می باشند.(کامکاری و افروز، ۱۳۸۸) آزمونهایی که  به منظور غربالگری استفاده می گردد  شامل  عوامل استدلال سیال از حیطه غیرکلامی و دانش از حیطه کلامی است .در مجموعه آزمونهای مختصر توانایی حل مسئله و شناسایی روابط  به کمک عامل استدلال سیال ارزیابی می شود که تاثیر بسیار اندکی از عوامل محیطی و یادگیری آموزشی پذیرفته و به عبارتی همان هوش ارثی است  . عامل دانش نیز به مجموع اطلاعات  و واژگانی گفته می شود که فرد از محیط کسب نموده و متاثر از عوامل محیطی ،اجتماعی ،فرهنگی و یادگیری اکتسابی است و نشانه بارزی از هوش اکتسابی است . به عبارت دیگر هوش ارثی یا همان هوش سیال ، به مهارتهای اساسی پردازش اطلاعات بستگی دارد؛ مانند:سرعتی که می توانیم اطلاعات را تجربه و تحلیل کنیم ، ظرفیت حافظۀ فعال ،و توانایی تشخیص دادن روابط بین محرکها. هوش متبلور یا اکتسابی  نیز به میزان دانش و تجربه ، قضاوت درست و تسلط بر آداب و رسوم اجتماعی بستگی دارد و این تواناییها به این علت فراگیری می شوند که فرهنگ فرد آنها را با ارزش میداند.  (برک  ،۲۰۰۸)

۲-آزمون غربالگری تکامل دنور ۲

آزمون دنور۲ یک ابزار غربالگری رسمی است که سوالات آن به دقت انتخاب شده و درجوامعی با فرهنگ ها و گروههای مختلف استاندارد شده است (هس و مایا  ،۲۰۰۴) .حساسیت و ویژگیهای آن به عنوان  یک ابزار غربالگری کافی است (لوین و همکاران ،۱۹۹۲).در ایران نیز در پژوهشی که توسط ساجدی و همکاران در سال۱۳۹۰ صورت گرفت روایی و اعتبار آزمون خوب ، حساسیت آن متوسط  و ویژگیهای آن نسبتا خوب برآورد گردید(۶۰ و۶۹درصد).   پایایی آن در آزمون – بازآزمون حداقل ۹۰ درصد برآورد شده است. پایایی بین نمرات آزمونگران نیز ۸۰ تا ۹۵ درصد گزارش شده است. از نظر اعتبار محتوایی نیز این آزمون با چند آزمون دیگر مقایسه شده و مشخص گردیده که ارتباطی قوی بین طبقه بندی دنور ۲ و نمره های تست هوش استنفورد بینه  وجود داشته و درصد مثبت و منفی کاذب آن اندک بوده است.(لوین و همکاران،۱۹۹۲)آزمون دنور۲ برای در کودکان صفر تا ۶ ساله به کار می رود. انجام آن حدود ۲۰-۱۰ دقیقه طول می کشد  وکودکان را به صورت انفرادی بررسی و با افراد طبیعی مقایسه می کند. در این آزمون، ۱۲۵ مهارت در ۴ حیطه تکاملی طبقه بندی شده اند. حیطه اول تکامل فردی- اجتماعی و شامل ۲۵ سوال است و می توان آن را به ۳ زیر مجموعه واکنش به فرد دیگر(مثل لبخند زدن)، بازی کردن (مثل دست دستی کردن، شرکت در بازی های تعاملی) و مراقبت از خود (مثل لباس پوشیدن، شستشو، خوردن) تقسیم نمود. حیطه دوم که تکامل حرکات ظریف است، شامل ۲۹ سوال در مورد در دست گرفتن و دستکاری کردن اشیاء ، ساختن برج با ارتفاع مختلف به وسیله مکعب، نقاشی و تقلید از شکلهایی است که به تدریج پیچیده تر می شوند. حیطه سوم تکامل کلامی است که شامل ۳۹ سوال است و توانایی بچه های کوچک تر را برای ایجاد و تقلید صداها، ارزیابی می کند و اطلاعات کودکان بزرگتر (مثل قسمت های مختلف بدن و ترکیب اجسام آشنا) و نیز معیارهای قراردادی تر تکامل زبان مانند ساخت کلمه یا عبارت را مورد بررسی قرار می دهد.حیطه چهارم به وسیله ۳۲ سوال حرکات درشت مانند کنترل سر(مثل بلند کردن سر، غلت زدن) تحرک (مثل راه رفتن، درجا پریدن) هماهنگی (شوت کردن توپ) و تعادل (مثل حفظ تعادل روی یک پا) را بررسی می کند.(گلاسکو ،۲۰۰۱)در غربالگری با دنور۲ اگر یک مورد (یا بیشتر) عدم موفقیت و یا ۲ مورد (یا بیشتر) مشکوک در ارزیابی کودک ثبت شود، کودک برای این غربالگری ناموفق محسوب می شود. در برخی موارد ممکن است کودک از انجام یک فعالیت که خط سنی او در فاصله ۹۰ تا ۷۵ درصد آن قرار دارد اجتناب کند. وجود ۲ مورد(یا بیشتر)  اجتناب در محدوده ۹۰ تا ۷۵ درصد به عنوان غیرقابل در آزمون تلقی می شود.(ریدز و همکاران،۲۰۰۶)

۳-مقیاس های هوش وکسلر کودکان نسخه چهارم  WISC-IV

محدوده سنی :۶ تا ۱۲ سال

به رغم تمامی ویژگی های کمی و کیفی مبتکرانه و بدیع تست های هوشی جدید که اخیرا تجدید نظر هم شده اند، مقیاس های هوش وکسلر همچنان در مرتبه ای عالی و در صدر قرار دارند. در حقیقت مقیاس هوشی وکسلر برای کودکان – ویرایش چهارم (WISC-IV) ، همانند فرم قبلی اش یعنی WISC-III، همچنان یکی از پرکاربردترین ابزارهای سنجش هوش در تمامی دنیا است. از آنجایی که آخرین ویرایش WISC نشان می دهد، بنیادی ترین تجدید نظر مقیاس وکسلر را تا کنون داشته است، تکلیف متخصصان برای اجرا و تفسیر WISC-IV که از لحاظ هم نظری و هم روانسنجی قابل دفاع است، در مقایسه با ویرایش های قبلی این تست و حتی دیگر تست های برتر بسیار دشوارتر شده است(فلانگان ،مک گرو و اوتیز،۲۰۰۰;کافمن، لیکتنبرگ ،۲۰۰۲-۲۰۰۵) .
WISC-IV، با توجه به ۴ عامل اصلی خود ( شاخص درک کلامی، شاخص استدلال ادراکی، شاخص حافظه فعال، شاخص سرعت پردازش )، به ۴ نمره کلی که برای نشان دادن توانایی هایی در کارکرد هوشی یا ۴ حیطه شناختی مشخص شده است، به علاوه یک نمره هوشبهر کلی نهایی که نمایانگر “توانایی هوش کلی (FSIQ )” کودک است دست می یابد. این فرم جدید متشکل از ۱۵ خرده آزمون است و آزمونگر تعلیم دیده و ماهر می تواند آن را در طی ۶۰ تا ۹۰ دقیقه اجرا کند . روش اجرای این فرم جدید به گونه ای آسانتر طراحی شده است که سازگار با کاربران بوده و فعالیت اجرایی را به سادگی ارتقا می بخشد. در WISC-IV بر خلاف WISC-III که دو نمره هوشبهر کلامی و عملی داشت، ۴ نمره کلی ( ۴ شاخص یا ۴ عامل اصلی) و نمره هوشبهر مقیاس کامل (FSIQ) بدست می آید. FSIQ در واقع جمع یا ترکیبی از همان ۴ نمره کلی یا ۴ شاخص اصلی است که از مجموع نمرات ۱۰ خرده آزمون بدست می آید. (اسمیت، ۲۰۰۵).با بررسی نقادانه یافته­ های نسخه چهارم مقیاس­های هوشی وکسلر کودکان در گروه­های استثنایی، رویکرد ویس، ساکلوفسکی، پری­فیترا، چن و هیلدبرند مورد تأیید قرار گرفت و مشخص گردید که نمرات حافظه فعال و سرعت پردازش در گروه­های کودکان استثنایی پایین­تر از دیگر نمرات آنان است. بنابراین، با توجه به نمرات پایین حافظه فعال و سرعت پردازش در کودکان با ناتوانی یادگیری نمی­توان از نمره کل مقیاس به­عنوان معرفه­ای از توانایی متوسط آزمودنی در مدل سنتی تشخیص پراکنش توانایی- پیشرفت تحصیلی استفاده به عمل آورد. با تأکید بر تفسیر نسخه چهارم در گروه­های استثنایی به هوشبهر توانایی عمومی به­عنوان معرفه دقیق­تری از هوشبهر کل پرداخته شد. علاوه بر آن، استفاده از تلفیق دو هوشبهر فهم کلامی و استدلال ادراکی به هوشبهر توانایی عمومی، به­عنوان اقدامی بنیادی در تشخیص اختلالات توجه و ناتوانی یادگیری، انجام گرفت.

از وکسلر کودکان چهار، هفت نوع هوشبهر استخراج می گردد: هوشبهردرک مطلب کلامی  ، هوشبهر استدلال ادراکی  ، هوشبهر حافظه ی فعال  ، هوشبهر سرعت پردازش  ،هوشبهر توانایی عمومی ,هوشبهر چیره گی شناختی و هوشبهر کل . این آزمون دارای میانگین ۱۰۰ و انحراف معیار ۱۵ است .

خرده آزمونهای مرتبط : شباهت ها،واژگان،اطلاعات و استدلال کلمه

طبقه ای و توانایی استدلال سیال انتزاعی است .

خرده آزمونهای مرتبط :  مکعب،استدلال ماتریس،تکمیل تصاویر

خرده آزمونهای مرتبط :   ظرفیت عدد مستقیم و معکوس،توالی عدد-حرف و محاسبات

خرده آزمونهای مرتبط : رمز گزاری ،نمادیابی،حذف کردن تصادفی و ساختاری

 

 

  • خدمات درمانی، توانمندسازی عصبی شناختی، توانبخشی عصبی
  • کانال تلگرام موسسه کاردرمانی رشد به مدیریت دکتر ربوبی
  • مقالات عمومی و تخصصی، آموزش، آشنایی با درمان، تشخیص و ...