بازگشت به لیست

کاردرمانی ذهنی-آموزشی

اتاق تاریک (Dark room)

تاریخ : ۲۰ آذر ۱۳۹۷   |    نویسنده : محمد درویشی

اتاق تاریک (Dark room)

اتاق تاریک، یکی از انواع ابزارهای درمانی در گروه اختلالات تکاملی  کودکان است. این بخش از فعالیت کلینیک  یکی از زیر شاخه های روش  چند حسی (Multi Sensory) قرار دارد که میتواند کودک را مورد ارزیابی عملکردی  قرار دهدو کودکرا نیز وارد درمان فعال نماید . اتاق تاریک در زمینه ادراک دیداری و شنیداری (کاررکردهای توجه دیداری، حافظه دیداری، ادراک عمق دیداری، هماهنگی چشم و دست، کنترل محیط از راه دور و ….) خدمات خود را ارائه می­دهد. فضای این اتاق به گونه­ای است که با کاهش نور، به طور کامل تاریک می­شود که مزایای زیادی را به دنبال خواهد داشت. کلیه کودکان با مشکلات هوشی، رشدی، اختلالات توجه و تمرکز و … می­توانند از خدمات این سایت استفاده کنند.

اتاق تاریک و فواید استفاده از اتاق تاریک

۱)    محدود کردن حواس­ها و جهت دادن به حواس کودک

۲)    افزایش توجه کودک به محرک­های دیداری و شنیداری

۳)    افزایش درک کودک از بدن خود (body concept) و (Body image)

۴)    افزایش تحمل و حس آرامش در کودک

۵)    افزایش ادراک عمق در کودک

۶)    افزایش حافظه دیداری

۷)    بهبود هماهنگی چشم و دست

۸)    بهبود و تقویت انواع توجه مانند (Divided attention)، (Shifting attention)، (Selective attention)

۹)    بهبود حرکات چشمی (visual Scanning)، تعقیب بینایی و افزایش میدان توجه بینایی

۱۰)  آموزش مفاهیم شناختی اولیه به ویژه با استفاده از بازی سایه ­ها

۱۱)  کاهش رفتارهای تدافعی با فراهم نمودن فضایی که برای کودک هیچ بار معنایی خاصی ندارد.

کاردرمانی ذهنی در اتاق تاریک در کلینیک

استفاده از وسایل متفاوتی نظیر؛ کامپیوتر، چراغ های رنگی نصب شده بر دیوار، چراغ قوه، نمایشگر در ابعاد بزرگ، دیوارهای سیاه رنگ (حداقل دو دیوار) فیبرهای نوری و غیره فضای جذابی را برای کودک ایجاد می­کند که قبلاً آن را جایی تجربه نکرده است. در این بخش به کودک اجازه داده می­شود تا شرایطی را تجربه کند که هر یک از حواس و یا مهارتها و ناتوانایی­هایش به ترتیب (مجزا) و به تدریج مورد بررسی و در روند بهبود قرار بگیرند. ضمناً اینکه کودک می­تواند مدتی را از محیط پرهیاهو دور بماند و در محیط آرام و جذاب قرار بگیرد. همچنین کودک فعالیت دور از چشمان قضاوت کننده را تجربه می­کند. تمرینات قابل انتقال به والدین در این سایت محدود می­باشد و بیشتر سعی بر آن است که تمرینات مشابه به والدین برای سرعت بخشیدن به روند درمان داده شود.منبع: سایت مرکز کاردرمانی آریان

اتاق تاریک مکانیست که برای رشد حواس شخص طراحی شده است .

اتاق تاریک به عنوان اتاق حسی (sensory room) کودک را ارزیابی حسی می کند و بر اساس آن برای بهبود این وضعیت ، برای فرد برنامه ریزی می کنیم .

اتاق تاریک به عنوان یکی از زیر مجموعه های محیط چند حسی (multi sensory environment ) یا MSE به تقویت عملکردهایی می پردازد که در آن غالبا حس های بینایی ، شنوایی ، وستیبولار ، عمقی و لامسه تحریک و تقویت می شود .

در محیط های چند حسی MSE به طور کامل تمامی حواس تقویت می شود و این محیط ها به صورت مکمل برای درمان و یا توانبخشی حواس کاربرد دارند که شامل : اتاق سفید white room اتاق تاریک dark room اتاق صدا Sound room اتاق تعاملی interactive room اتاق آب Water room اتاق نرم بازی soft play room محوطه (حیاط) حسی multi sensory garden

کاربرد تمامی این اتاق ها درمان و توانبخشی بر اساس تحریک حسی و سازگاری حسی می باشد که در افرادی که دچار اختلالات پردازش حسی می باشند مفید واقع می گردد .

اختلال پردازش حسی (sensory processing disorder ) ، در طیف وسیعی از اختلالات مانند اوتیسم، ناتوانایی های یادگیری، اختلالات نقص توجه و عقب ماندگی ذهنی مشاهده می شود.

اختلال یا عدم کارکرد یکپارچگی حسی (SID) یا / اختلال پردازش حسی (SPD) نوعی اختلال عصبی است که ناشی از عدم قابلیت مغز برای یکپارچه‌سازی، پردازش و پاسخ به اطلاعات مشخص دریافت شده از پنج سیستم حسی اصلی بدن است. این دستگاه‌های حسی مسئول تشخیص تصاویر، صداها، بو، طعم‌ها، درجه حرارت، درد و موقعیت و حرکت بدن است. سپس مغز یک تصویر ترکیبی از این اطلاعات را تشکیل می‌دهد تا بدن بتواند نسبت به محیط پیرامون خود حس داشته و نسبت به آن‌ها واکنش مناسب را نشان دهد. ارتباط مداوم میان طرز رفتار و عملکرد مغز، ادغام یا یکپارچگی حسی (SI) نامیده می‌شود. ادغام حسی یک پایه بسیار مهم برای رفتار و یادگیری در زندگی فرد را فراهم می‌کند.

تجربیات حسی شامل لمس، حرکت، هوشیاری بدن، بینایی، صدا، بو، مزه و نیروی جاذبه است. تمایز قائل شدن بین این تجربیات، فرایند ادغام حسی (SI) است. در حالیکه روند یکپارچگی حسی به‌ طور خودکار و بدون نیاز به تلاش اتفاق می‌افتد، برای بعضی افراد این فرایند ناکارآمد است. در این‌ افراد تلاش و توجه گسترده‌ای مورد نیاز است تا ادغام حسی رخ دهد، ضمن اینکه تضمینی برای دستیابی به این هدف وجود ندارد. هنگامی که این امر اتفاق می‌افتد، اهداف به سادگی کامل نمی‌شوند و این مسئله منجر به اختلال یگپارچگی (SID) یا اختلال پردازش حسی (SPD) می‌شود.

به نظور درمان و توانبخشی این افراد از تحریک حسی مشخصی استفاده می شود که آن را بر اساس وضعیت حسی فرد به طور منحصر به فرد انجام می دهیم که اتاق تاریک به عنوان یک اتاق حسی Sensory room علاوه بر جنبه های مفید فرعی دیگر مانند آرامش بخشی ، و آموزش شناختی و رفتاری این هدف را محقق می کند .

فواید اتاق تاریک :

محدود کردن حواس و جهت دادن به آن

افزایش توجه کودک به محرک های دیداری و شنیداری

بهبود وضعیت مفهوم خود در کودک و درک بدن

مشغول کردن انواع توجه به طور مجزا : توجه انتخابی selective attention جا به جایی توجه Shifting attention و تقسیم توجه divided attention

بهبود مهارت کاوش چشمی و افزایش میدان توجه بینایی

فضایی آرام برای کاهش اضطراب و ترس کودک

افزایش ادراک عمق در کودک

افزایش حافظه دیداری

بهبود هماهنگی چشم و دست ، تعقیب بینایی

آموزش مفاهیم شناختی

کاهش مقاومت کودک در یادگیری

کاهش مقاومت کودک در برابر محیط جدید

افزایش تعامل کودک و بهبود روابط اجتماعی

بخش های مختلف اتاق ناریک :

بابل تیوب : یک عنصر ضروری در مجموعه ی حسی می باشد و از ستون حباب ، نورپرداز متغیر نور و رنگ استفاده می شود که بوسیله ی یک کنترل قابل تنظیم است .

کاربرد :نور و حرکت حباب بابل تیوپ موجب بهبود وضعیت توجه می گردد

حرکت حباب ها موجب تعقیب چشمی فرد می شودتعویض رنگ بابل تیوپ موجب امتداد و نگهداری توجه می شود

مطالعات نشان داده است که بابل تیوب در کاهش ترس و اضطراب کودک موثر بوده و محیطی سرشار از آرامش را برای او فراهم می کند

برای ارزیابی وضعیت بینایی

افزایش مهارت های ارتباطی به علت فضای دایره وار

بهترین مکان برای آموزش مفاهیم شناختی همچون تشخیص رنگ می باشد .

افزایش تماس چشمی نیز می تواند در فاصله بابل تیوب و آینه ممکن شود .

پروژکتور :

ابزاری است که در اتاق تاریک رنگ ها و تصاویر مورد علاقه کودک را روی دیوار حرکت می دهد

و مهم ترین شاخص کارایی آن در تعقیب چشمی می باشد علاوه بر آن نسبت به شکستن مقاومت شناختی کودک نقش فعالی ایفا می کند .

  • خدمات درمانی، توانمندسازی عصبی شناختی، توانبخشی عصبی
  • کانال تلگرام موسسه کاردرمانی رشد به مدیریت دکتر ربوبی
  • مقالات عمومی و تخصصی، آموزش، آشنایی با درمان، تشخیص و ...